تعداد قضات در انواع دادگاه ها | هر دادگاه چند قاضی دارد

تعداد قضات در انواع دادگاه ها سوالی که بیشتر دانشجویان رشته حقوق به دنبال جواب آن هستند ! قصد داریم در این نوشته به آن بپردازیم.

نظام حقوقی ایران این امکان را فراهم آورده است که در بعضی از دادگاه ها بیش از یک نفر قاضی به امر قضاوت بپردازند به همین منظور برخی دادگاه ها با حضور یک رییس و دو مستشار اداره میشوند که با حضور دو عضو نیز رسمیت می یابند.

 

🟡🟡تعداد قضات در دادگاه انقلاب 🟡🟡

دعاوی کیفری به لحاظ انواع مختلفی که دارند ممکن است در صلاحیت دادگاه خاصی قرار بگیرند که یکی از این ها دادگاه انقلاب بوده که

برای رسیدگی به جرایم موجب مجازات مندرج در بندهای (الف)، (ب)، (پ)، و (ت) مادّه‌ی (303) این قانون، دارای یک رییس و دو مستشار.

که با دو عضو نیز رسمیّت دارد ، برای رسیدگی به سایر موضوعات، با حضور رییس یا دادرس‌علی‌‌البدل یا یک مستشار. (م ۲۹۷ آ.د.ک)

🔹ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی کیفری

به جرائم زیر در دادگاه انقلاب رسیدگی می‌شود:
الف – جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی، محاربه و افساد فی الارض، بغی، تبانی و اجتماع علیه جمهوری اسلامی ایران یا اقدام مسلحانه یا احراق، تخریب و اتلاف اموال به منظور مقابله با نظام
ب – توهین به مقام بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و مقام رهبری
پ- تمام جرائم مربوط به مواد مخدر، روان گردان و پیش سازهای آن و قاچاق اسلحه، مهمات و اقلام و مواد تحت کنترل
ت- سایر مواردی که به موجب قوانین خاص در صلاحیت این دادگاه است.

🔹ماده ۲۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری

دادگاه انقلاب در مرکز هر استان و به تشخیص رئیس قوه‌قضائیه در حوزه قضائی شهرستان‌ها تشکیل می‌شود. این دادگاه برای رسیدگی به جرائم موجب مجازات مندرج در بندهای(الف)، (ب)، (پ) و(ت) ماده(۳۰۲) این قانون دارای رئیس و دو مستشار است که با دو عضو نیز رسمیت دارد. دادگاه برای رسیدگی به سایر موضوعات با حضور رئیس یا دادرس‌علی‌البدل یا یک مستشار تشکیل می‌شود.
تبصره- مقررات دادرسی دادگاه کیفری یک به شرح مندرج در این قانون در دادگاه انقلاب، در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی می کند جاری است.

نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۳۸۰ مورخ ۱۳۹۷/۰۳/۰۶ اداره حقوقی قوه قضاییه

استعلام: مطابق ماده ۲۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری «دادگاه انقلاب در مرکز هر استان و به تشخیص رئیس قوه قضائیه در حوزه قضایی شهرستان‌ها تشکیل می‌شود این دادگاه برای رسیدگی به جرایم موجب مجازات مندرج در بندهای (الف)، (ب)، (پ)، (ت) ماده (۳۰۲) این قانون دارای رئیس و دو مستشار است که با دو عضو نیز رسمیت دارد. دادگاه برای رسیدگی به سایر موضوعات با حضور رئیس یا دادرس علی‌البدل یا یک مستشار تشکیل می‌شود.» حال سوال این است که: ۱- آیا امکان تشکیل جلسه شعبه دادگاه انقلاب در رسیدگی به جرائم موضوع بندهای (الف، ب، پ، ت) ماده ۳۰۲ با حضور رئیس یا مستشار و دادرس علی‌البدل امکان دارد یا خیر؟ ۲- در خصوص بند (ث) ماده مذکور و رسیدگی به جرائم سیاسی وضعیت به چه صورت است؟

پاسخ: ۱-با عنایت به تصریح تبصره ماده ۲۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ که مقررات دادرسی دادگاه کیفری یک را در دادگاه انقلاب در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی می کند جاری دانسته و با لحاظ تبصره ۲ ماده ۲۹۶ قانون فوق الذکر که دادرسی علی البدل در دادگاه کیفری یک حسب مورد می‌تواند به جای رئیس یا مستشار انجام وظیفه کند، بنابر این، تشکیل جلسه دادگاه انقلاب در جرائم موضوع بندهای الف، ب، ب و ت ماده ۳۰۲ قانون مارالذکر با حضور رئیس یا مستشار و دادرس علی البدل دادگاه انقالب بلامانع است. ۲-با توجه به این که برابر بند ث ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی در صلاحیت دادگاه کیفری یک می‌باشد، موضوع رسیدگی دادگاه انقلاب به این جرائم و به تبع آن لزوم یا عدم لزوم تعدد قاضی و…. منتفی است.

 

🟡🟡تعداد قضات در دادگاه کیفری 2🟡🟡

این دادگاه کیفری یکی از مراجع مهم و بسیار پر تراکم محسوب می‌شود. اکثر اعمال مجرمانه‌، در صلاحیت این دادگاه قرار دارند.

تشکیلات دادگاه کیفری دو به این صورت است که این دادگاه با حضور یک رئیس یا دادرس علی البدل که از قضات هستند تشکیل می شوند.

البته طبق ماده ۳۰۰ آیین دادرسی کیفری در تمامی جلسات دادگاه کیفری دو، دادستان یا معاون او یا یکی از دادیاران به تعیین دادستان می توانند حضور یابند تا از کیفرخواست دفاع کنند. این دادگاه بر خلاف دادگاه کیفری یک که سیستم تعدد قضات بر آن حاکم است تنها یک قاضی دارد.

محل تشکیل دادگاه کیفری دو در حوزه قضایی هر شهرستان است.

🔹ماده ۲۹۵ قانون آیین دادرسی کیفری

دادگاه کیفری دو با حضور رئیس یا دادرس علی‏ البدل در حوزه قضائی هر شهرستان تشکیل می‌شود.

🟡🟡تعداد قضات در دادگاه کیفری 1🟡🟡

🔹ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری

دادگاه کیفری یک دارای رئیس و دو مستشار است که با حضور دو عضو نیز رسمیت می‌یابد. در صورت عدم حضور رئیس، ریاست دادگاه به عهده عضو مستشاری است که سابقه قضائی بیشتری دارد.
تبصره ۱- دادگاه کیفری یک در مرکز استان و به تشخیص رئیس قوه قضائیه در حوزه قضائی شهرستان ها تشکیل می‌شود. در حوزه هایی که این دادگاه تشکیل نشده است، به جرائم موضوع صلاحیت آن در نزدیکترین دادگاه کیفری یک در حوزه قضائی آن استان رسیدگی می‌شود.
تبصره ۲- دادرس علی البدل حسب مورد می‌تواند به جای رئیس یا مستشار انجام وظیفه کند. همچنین با انتخاب رئیس کل دادگستری استان، عضویت مستشاران دادگاههای تجدید نظر در دادگاه کیفری یک و دادگاه انقلاب در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی می کند بلامانع است.
تبصره ۳- دادگاههای کیفری استان و عمومی جزائی موجود به ترتیب به دادگاههای کیفری یک و دو تبدیل می‌شوند. جرائمی که تا تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون در دادگاه ثبت شده است، از نظر صلاحیت رسیدگی تابع مقررات زمان ثبت است و سایر مقررات رسیدگی طبق این قانون در همان شعب مرتبط انجام می‌شود. این تبصره درمورد دادگاه انقلاب و دادگاههای نظامی نیز جاری است.

 

🟡🟡تعداد قضات دادگاه تجدید نظر🟡🟡

دادگاه تجدیدنظر مرجعی است که جهت بازبینی و تجدید نظر از آرای صادر شده توسط دادگاه های بدوی پیش بینی شده است که در مرکز هر استان تشکیل میشود.

ساختار و تشکیلات دادگاه تجدید نظر:

  • دادگاه تجدید نظر،از یک رئیس و دو عضو مستشار تشکیل شده است که جلسات، با حضور دو عضو، رسمیت می یابد.
  • رییس دادگاه تجدید نظر، می تواند رئیس شعبه اول دادگاه های عمومی نیز باشد.

🔹ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی کیفری

دادگاه تجدیدنظر استان مرجع صالح برای رسیدگی به درخواست تجدیدنظر از کلیه آرای غیرقطعی کیفری است، جز در مواردی که در صلاحیت دیوان‌عالی کشور باشد. دادگاه تجدیدنظر استان در مرکز هر استان تشکیل می‌شود. این دادگاه دارای رئیس و دو مستشار است، دادگاه تجدیدنظر و شعب دیوان‌عالی کشور با دو عضو نیز رسمیت دارند.

 

🟡🟡تعداد قضات دادگاه خانواده🟡🟡

ماده۲ قانون حمایت خانوادهـ دادگاه خانواده با حضور رئیس یا دادرس علی  البدل و قاضی مشاور زن تشکیل می گردد. قاضی مشاور باید ظرف سه روز از ختم دادرسی به  طور مکتوب و مستدل در مورد موضوع دعوی اظهارنظر و مراتب را در پرونده درج کند. قاضی انشاء کننده رأی باید در دادنامه به نظر قاضی مشاور اشاره و چنانچه با نظر وی مخالف باشد با ذکر دلیل نظریه وی را رد کند.

 

برای مطالعه بیشتر دادگاه خانواده | صلاحیت های دادگاه خانواده ✅✅

 

🟡🟡تعداد قضات دادگاه اطفال و نوجوانان🟡🟡

🔹ماده ۲۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری

دادگاه اطفال و نوجوانان با حضور یک قاضی و یک مشاور تشکیل می‌شود. نظر مشاور، مشورتی است.
تبصره- در هر حوزه قضائی شهرستان یک یا چند شعبه دادگاه اطفال و نوجوانان برحسب نیاز تشکیل می‌شود. تا زمانی که دادگاه اطفال و نوجوانان در محلی تشکیل نشده است، به کلیه جرائم اطفال و نوجوانان به جز جرائم مشمول ماده (۳۱۵) این قانون، در شعبه دادگاه کیفری دو یا دادگاهی که وظایف آن را انجام می دهد رسیدگی می‌شود.

🟡🟡تعداد قضات دادگاه بخش🟡🟡

🔹ماده ۳۳۶ قانون آیین دادرسی کیفری

در دادگاه بخش، رئیس یا دادرس علی‏ البدل در جرائم موضوع صلاحیت این دادگاه راساً رسیدگی و رای صادر می کند. در این دادگاه وظیفه دادستان از حیث تجدید نظر‏ خواهی از آراء بر عهده رئیس دادگاه است و در مورد آرائی که توسط وی صادر می‌شود بر عهده دادرس علی البدل است.

 

🟡🟡تعداد قضات دادگاه های نظامی🟡🟡

دادگاه نظامی 2

🔹ماده ۵۸۳ قانون آیین دادرسی جرائم نیروهای مسلح و دادرسی الکترونیکی:

وظایف. اختیارات. صلاحیت و تعداد اعضای دادگاه های نظامی دو. نظامی یک و تجدیدنظر نظامی همان است که در مورد دادگاه های کیفری دو. کیفری یک و تجدیدنظر استان مقرر شده است مگر مواردی که در این بخش به نحو دیگری درباره آن تعیین تکلیف شود

دادگاه کیفری دو با حضور رئیس یا دادرس علی‏ البدل در حوزه قضائی هر شهرستان تشکیل می‌شود.(ماده ۲۹۵ قانون آیین دادرسی کیفری)

 

دادگاه نظامی 1

دارای رییس و دو مستشار. که با حضور دو عضو نیز رسمیّت می‌یابد. در صورت عدم حضور رییس، ریاست دادگاه به عهده‌ی عضو مستشاری است که سابقه‌ی قضایی بیش‌تری دارد.

(مادّه‌ی ۵۸۳ قانون آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلّح و دادرسی الکترونیکی ۱۳۹۳ / مادّه‌ی ۲۹۶ قانون آ.د.ک ۱۳۹۲)

دادگاه تجدید نظر نظامی

دارای رییس و دو مستشار که با دو عضو نیز رسمیّت دارد.(مواد 426 ادک و مادّه‌ی ۵۸۳ قانون آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلّح و دادرسی الکترونیکی)

 

🟡🟡تعداد قصات در دادگاه های عمومی حقوقی🟡🟡

تشکیل این نوع از دادگاه ها نیز با حضور رییس دادگاه و یا دادرس علی‌البدل صورت میگیرد. (بند «الف» مادّه‌ی ۱۴ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب)

 

🟡🟡تعداد قضات در دادگاه های ویژه روحانیت🟡🟡

دادگاه ویژه‌ی روحانیت

با حضور حاکم شرع ( موادّ ۱۰ و ۴۲ و ۴۸ آیین‌نامه‌ی دادسراها و دادگاه‌های ویژه‌ی روحانیّت، مصوّب مرداد ۱۳۶۹ با اصلاحات ۱۳۸۴)

دادگاه تجدیدنظر روحانیت

متشکّل از یک رئیس و دو مستشار. که با اکثریّت آراء، اتّخاذ تصمیم می‌شود. (مادّه‌ی ۵۰ آیین‌نامه‌ی دادسراها و دادگاه‌های ویژه‌ی روحانیّت ۱۳۸۴)

 

🟡🟡تعداد قضات شعب دیوان عدالت🟡🟡

شعب بدوی و تجدیدنظر :

🔹ماده ۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری

هر شعبه بدوی دیوان از یک رئیس یا دادرس علی ‏‎البدل و هر شعبه تجدیدنظر از یک رئیس و دو مستشار تشکیل می‎شود. شعبه تجدیدنظر با حضور دو عضو رسمیت می‌یابد و ملاک صدور رای، نظر اکثریت است. آراء شعب تجدیدنظر دیوان قطعی است.
تبصره – چنانچه جلسه شعبه تجدیدنظر با حضور دو عضو رسمیت یابد و هنگام صدور رای اختلاف نظر حاصل شود، یک عضو مستشار توسط رئیس دیوان به آنان اضافه می‎شود.

 

🟡🟡تعداد قضات در شعب دیوان عالی کشور🟡🟡

متشکّل از رییس و دو مستشار که با دو عضو نیز رسمیّت دارد. و به تعداد لازم، عضو معاون، که می‌توانند وظایف مستشار یا رییس را بر عهده گیرند. (موادّ ۴۶۲ و ۴۶۳ و مادّه‌ی ۴۲۶ قانون آ.د.ک ۱۳۹۲)

 

🟡🟡تعداد قضات شعب دادگاه های عالی انتظامی قضات🟡🟡

به موجب قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب سال ۱۳۹۰، به منظور نظارت بر نحوه عملکرد و رفتار قضات و همچنین رسیدگی به تخلفات انتظامی ایشان قانونی با این عنوان شکل گرفت تا با مقرراتی که دارد، قضات را مبرا از خطاء نداند و قضات در صورت بروز تخلف، خود را در مرجعی اختصاصی پاسخگو بدانند.

ماده ۴ قانون نظارت بر رفتار قضات، دادگاه عالی و دادگاه تجدیدنظر در تهران تشکیل می‌شود و بنا به‌تشخیص رئیس قوه قضائیه دارای شعب متعدد است. هر شعبه دارای یک رئیس و دو مستشار است.

 

دیدگاه کاربران
  • Shabnam54 8 نوامبر 2022

    عالی ممنون

    • arian.a.m 8 نوامبر 2022

      سپاس از حسن نظر شما

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *